تشخیص هپاتیت ب با آزمایش آنتی ژن ها یا آنتی بادی های موجود در خون

تشخیص هپاتیت بتشخیص عفونت هپاتیتHBV)B) در ازمایشگاه بر اساس بررسی سطح آنتی‌ژن هپاتیت B در سرم خون می‌باشد. تشخیص تمایز بین عفونت حاد و مزمن بر اساس بررسی سایر نشانگرهای سرولوژیکی است. امروزه آزمایشات مبتنی بر بررسی سرم خون می‌توانند دی ان آ  ویروسی را شناسایی و اندازه گیری کنند. در حالی ‌که اخیرا دستورالعمل‌های جدیدی برای واکسیناسیون منتشر شده است، هنوز برخی مسائل مربوط به یاداوری واکسیناسیون ( واکسیناسیون مجدد)  و مدیریت افرادی که واکنش مناسبی به واکسن ارائه نمی‌دهند وجود دارند که به خوبی حل و فصل نشده‌اند.

ویروس هپاتیت ب


هپاتیت B نوعی عفونت کبدی ناشی از ویروس هپاتیتB  (HBV) است. HBV یکی از پنج نوع هپاتیت ویروسی است. دیگرانواع هپاتیت عبارتند از هپاتیت‌های نوع A، C، D، و E هستند. هر یک از این نوع هپاتیت‌ها ناشی از ویروس‌های متفاوتی بوده و هپاتیت‌های B و C بیشتر احتمال دارد که به حالت مزمن تبدیل شوند. مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها (CDC) اعلام کرده است که هر سال حدود 3000 نفر در ایالات متحده در اثر عوارض ناشی از هپاتیت B می‌میرند. این احتمال وجود دارد که 1.4 میلیون نفر در امریکا مبتلا به هپاتیت B مزمن باشند. عفونت HBV ممکن است حاد یا مزمن باشد. علائم هپاتیت B حاد در بزرگسالان به سرعت ظاهر می‌شوند. نوزادانی که در هنگام تولد مبتلا به عفونت هپاتیت B هستند، به ندرت فقط به هپاتیت B حاد مبتلا می‌شوند. تقریبا تمام عفونت‌های هپاتیت B در نوزادان به عفونت مزمن تبدیل می‌شوند. هپاتیت B مزمن به آرامی پیشرفت می‌کند. علائم آن معمولا تا زمانی که عوارض بیماری پیشرفت نکرده باشد، قابل تشخیص نیستند. علی رغم وجود یک برنامه غربالگری برای مادران و برنامه واکسیناسیون برای نوزادان، شناسایی افرادی که در معرض خطر ابتلا به هپاتیت B هستند، قبل ازاین که در مواجهه با ویروس قرار بگیرند، عملا غیرممکن است. به این ترتیب واکسیناسیونی که گروه‌های پر خطر و افرادی که خطر ابتلا به این بیماری در ان‌ها بالاست را هدف قرار می‌دهد، چندان در کاهش میزان عفونت مزمن در کشورهایی که بیماری در ان‌‌ها زیاد شایع نیست موفق نبوده است. به همین دلایل، به تازگی برنامه واکسیناسیون جهانی جدیدی معرفی شده است.

عفونت حاد هپاتیتB


HBV ، یا هپاتیتB  در اثر تماس با خون یا مایعات بدن حاوی ویروس عفونی ایجاد می‌شود. توانایی بیماری‌زایی تنها برای خون، ترشحات تناسلی و بعضی اوقات بزاق دیده شده است. دوره کمون یا نهفتگی بین 6 تا 26 هفته، و به طور میانگین 12 هفته است.

روش‌ تشخیص ازمایشگاهی

روش تشخیص آزمایشگاهیHBsAg (آنتی‌ژن سطحی هپاتیت B ) یا آنتی‌ژن استرالیا، اولین بار در طی دوره انکوباسیون، زمانی که ویروس به طور فعال در سلول‌های کبدی تکثیر می‌شود در خون دیده می‌شود. این آنتی‌ژن به میزان بسیار زیادی در خون تولید می‌شود، به طوری که نه تنها همراه با ذرات ویروس عفونی ، بلکه در سرم نیز به شکل ذرات کروی و رشته‌ای دیده می‌شود. در عفونت‌های حاد، HBsAg معمولا در عرض 3 ماه پس از اولین تولید ناپدید می‌شود. دی‌ان‌آ آنتی‌ژن استرالیا و ویروس هپاتیت B ، زمانی که ویروس به طور فعال در کبد تکثیر می‌شود نیز در خون قابل شناسایی هستند. علائم معمولا به صورت بالا رفتن غلظت بیلی‌روبین ، آلانین آمینوترانسفراز و هر یک از اجزای اصلی ویروس در سرم ظاهر می‌شود. این وقایع همزمان با اولین ظهور آنتی بادی‌های پروتئین HBV ظاهر می‌شوند. در ابتدا آنتی‌بادی ضد HBc، HBcAg، افزایش می‌یابد. اگر بخواهیم به صورت کلی بگوییم، شناسایی آنتی‌بادی خاص هسته هپاتیت B، شاخص اصلی تشخیص عفونت حاد است. این آنتی‌بادی معمولا با شروع علائم و یا قبل از آن ظاهر شده و حداقل تا 6 ماه قابل تشخیص است. آنتي‌بادي IgG  ضد HBc معمولا مقاومت بیشتری برای زنده ماندن دارد. Anti HBe دومین آنتی بادی‌ای است که در خون ظاهر شده و با ظاهر شدن سریع HBeAg مرتبط است.  پس از آن، اگر تکثیر ویروسی فعالی وجود نداشته باشد، anti-HB تنها برای چند ماه یا سال در خون باقی خواهد ماند. آنتی بادی HBsAg، anti-HBs ، ممکن است تا 3 الی 6 ماه پس از عفونت حاد قابل تشخیص نباشد. این مساله با برطرف شدن نشانه‌های بیماری و بهبود آن مرتبط است. این آنتی بادی به عنوان نشانگر ایمنی نسبت به HBV شناخته شده است. محدوده تغییراتی در پروفایل مربوط به خون‌شناسی (سرولوژیک) وجود دارد که در صورتی که به آن مشکوک شوند بر اساس نظر یک متخصص می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد. برای مثال، در برخی از بیماران که HBsAg در ان‌‌ها آشکار شده و به صورت بالینی بهبود یافته‌اند، آنتی بادی ضد HBs ، تنها ممکن است در سطح پایینی وجود داشته یا در حدی قرار گیرد که قابل تشخیص نباشد.

عفونت مزمن هپاتیت B


عفونت مزمن هپاتیت B

Hepatitis : هپاتیت                           Healthy Liver : کبد سالم

Inflammation of Liver : تورم و برافروختگی کبد

بین 1٪ تا 10٪ از بزرگسالان بالغ و کودکان بزرگ‌تر به عفونت مزمن مبتلا می‌شوند. در بزرگسالان مبتلا به HBV مزمن معمولا سیستم ایمنی سرکوب نمی‌شود ، اما در صورت ابتلا ، عفونت مزمن در ان‌ها رایج است. بیش از 85-95٪ از نوزادان و کودکان زیر 3 سال آلوده ، از مادرانی که HBeAg  در آن‌ها مثبت بوده متولد شده، و حامل‌ عفونت مزمن هستند. به نظر می‌رسد این موضوع به دلیل کامل نبودن سیستم ایمنی در کودک و اثر HBeAg مادر در رحم اتفاق می‌افتد. در کسانی که در ابتدای زندگی حامل این ویروس عفونی باشند، خطر ابتلا هم به هپاتیت مقاوم مزمن و هم به هپاتیت فعال مزمن بیشتر است.

روش‌ تشخیص ازمایشگاهی

روش‌ تشخیص ازمایشگاهیبه لحاظ آزمایشگاهی، پایدار ماندن HBsAg در خون به مدت 6 ماه یا بیشتر به عنوان عفونت مزمن تعریف می‌شود. تصویر سرولوژیکی بستگی به میزان فعالیت ویروسی در سلول‌های کبد مبتلا به عفونت دارد. ازمایشات کسی که به تازگی حامل عفونت مزمن شده باشد، تکثیر مداوم ویروسی در سلول‌های کبدی را نشان خواهد داد. دی‌ان‌آ HBeAg  و  ویروس هپاتیت  B (HBV) را می‌توان تا چند ماه یا چند سال بعد از عفونت حاد تشخیص داد. سطح بالای آنتی‌بادی IgM ضد HBc  دیگر در سرم وجود ندارد. افرادی که برای مدتی طولانی مبتلا به عفونت HBV باشند در نهایت ممکن است وارد فاز تکثیر ویروسی در سطح پایین شوند. برای رسیدن به این هدف، HBeAg و دی‌ان‌آ HBV  باید از خون حامل‌های مزمن، با تولید فعال آنتی‌بادی ضد HBe و DNA ویروسی سلول‌های آلوده کبدی، عمدتا از طریق واکنش ایمنی سلولی ، پاک شود. ممکن است سال‌ها چندین کوشش‌ بی‌ثمر برای پاک‌سازی  HBeAg انجام شود و در تمام این مدت هپاتیت فعال (با علائم یا بدون علائم) تا زمانی که در نهایت anti-HBe ساخته شود در بدن وجود داشته باشد. بیمارانی که قادر به پاک‌سازی ویروس نباشند، با مقاومت فعال تورم کبدی فعال مواجه شده و در معرض خطر بالای ابتلا به سیروز و کارسینوم هپاتوسلولار (از رایج‌ترین اشکال سرطان کبد اولیه) قرار دارند.

 عدم حضور آنتی ژن e ویروس هپاتیت B یا ( HBeAg ) در هپاتیت B مزمن

متأسفانه استثناهایی برای این اصول وجود دارد. در برخی از افراد، به ویژه افرادی که در ابتدای دوران زندگی خود به HBV مبتلا می‌شوند، هرگز HBV از خونشان به طور کامل پاک نخواهد شد. با توجه به فشار سیستم ایمنی میزبان، اشکال جهش یافته ویروس هپاتیت B HBV) ) می‌تواند از مجموعه منتخبی‌ از سلول‌های آلوده کبدی انتخاب شود. تولید دی‌ان‌آ HBV ممکن است در صورت عدم وجود HBeAg و وجود آنتی HBe  در 30٪ از بیمارانی که در ابتدای زندگی خود آلوده شده‌اند ادامه یابد.

آزمایش هپاتیت B بیماران در عمل


رایج‌ترین آزمایش‌هایی که برای تشخیص هپاتیت B  مورد استفاده قرار می‌گیرند ازمایش انزیم ایمونواسی (EIA) برای تشخیص پروتئین‌های ویروسی و آنتی بادی‌ها هستند. میزان دی‌ان‌آ HBV را می‌توان با ازمایش هیبریداسیون مولکولی اندازه گیری کرد و آزمایش‌های واکنش زنجیرهٔ پلیمراز (PCR) برای تعیین مقادیر دقیقی از دی‌ان‌آ HBV در سرم انجام می‌شود. نتایج ازمایش برای HBsAg به صورت مثبت یا منفی گزارش می‌شود. نتیجه مثبت نشان دهنده عفونت حاد یا مزمن است. نتایج ازمایش خاص انتی‌بادی IgM هسته هپاتیت B نیز به صورت مثبت یا منفی گزارش می‌شود. به طور کلی نتیجه مثبت نشان دهنده آن است که اخیرا عفونتی وجود داشته است. در عفونت مزمن، HBsAg هنوز در سرم وجود دارد، اما آنتی بادی ضد آنتی‌ژن هسته هپاتیت B  (HBc IgM) در تمام بیماران به جز تعداد اندکی که مبتلا به هپاتیت مزمن فعال هستند ناپدید شده است. بیمارانی که نتایج آزمایش‌های HBeAg و / یا دی ان آ  HBV در خونشان مثبت باشد به شدت حامل عفونت هستند. بیمارانی که سطح دی ان آ  HBV در خونشان خیلی پایین باشد، معمولا در صورتی که anti-HBe نیز در خونشان وجود داشته باشد، حامل‌های غیر فعال با میزان عفونت پایین هستند (جدول 2). در بین 10 تا 20 درصد از حامل‌های مزمن، در نهایت HBsAg نشان داده می‌شود. در بدن این بیماران، همانند بیمارانی که از عفونت حاد بهبود می‌یابند، آنتی بادی ضد HBs تولید می‌شود. بیمارانی که دوره نقاهت خود را می‌گزرانند معمولا دارای آنتی‌بادی IgG هم برای HBsAg و هم برای  HBcAg می‌باشند. بیماران واکسینه شده تنها آنتی‌بادی‌های HBsAg را دارند (جدول 1). معیار سنجش ضد HBs معمولا به صورت IU / ml خون بیان می‌شود. میزان 10  IU / mL حداقل استاندارد برای مصونیت نسبت به HBV است.

واکسیناسیون و یاداوری(تکرار) واکسیناسیون برای هپاتیتB


واکسیناسیون بر ضد HBV برای کنترل بیماری و مرگ و میر ناشی از ویروس معرفی شده است. تا سال 1997، خط مشی اکثر کشورهای غربی، از جمله استرالیا، محدود کردن گسترش ویروس فقط در افرادی که در معرض خطر قرار داشتند بود، نه استراتژی‌های مبتنی بر ایمن‌سازی تمام جمعیت (به عنوان مثال، ایمن‌سازی همگانی نوزادان با یک برنامه فراگیر). به عنوان بخشی از برنامه بهداشت جهانی (W.H.O.) برای کنترل هپاتیت B، این سیاست انتخابی در حال حاضر کنار گذاشته شده و برنامه گسترده‌تری تصویب شده است. تا زمانی که ویروس هپاتیتB   (HBV) بتواند در واکسن‌های چندگانه دوران کودکی گنجانیده شود، تمام نوجوانان بین 10 تا 16 ساله که قبلا واکسینه نشده اند باید 3 بار واکسن استاندارد HBV را دریافت کنند. برای نوزادان در معرض خطر، که HBsAg مادرانشان مثبت است ، یا نوزادان افرادی که از جوامع با درجه شیوع بالای بیش از 2٪) می‌‌ایند (از جمله بومیان و ساکنان جزایر تنگه تورس ، مهاجرانی که از آفریقا، اقیانوسیه و دیگر مناطق بومی و مناطقی که بیماری در آن‌ها شیوع دارد)، باید در 7 روز اول تولد 3 دوره واکسیناسیون شروع شود. علاوه بر واکسن، به کودکانی که HBsAg مادرانشان مثبت است در طی 12 ساعت اول تولد بایستی 100 واحد ایمنوگلوبولین هپاتیت B (HBIG) از طریق قسمت داخل رانشان تزریق شود.

تکرار(یادآوری) واکسیناسیون

در بدن اکثر افرادی که واکسینه می‌شوند، در طی 6-8 هفته پس از تکمیل واکسیناسیون میزان آنتی بادی به بالای 100 IU / mL می‌رسد. در مطالعاتی که تاکنون انجام شده، پاسخ آنتی بادی به HBsAg برای 7 سال یا بیشتر قابل اندازه‌گیری است. در حال حاضر انجمن تحقیقاتی سلامت و پزشکی ملی استرالیا NHMRC  توصیه می‌کند که افراد در معرض خطر (به عنوان مثال افرادی که به شکل حرفه‌ای با خون و فرااورده‌های خونی سر و کار دارند) هر 5 سال یک بار بدون انجام مجدد ازمایش ضد HBs ، مجددا واکسیناسیون انجام دهند. متاسفانه مسائل مربوط به عدم پاسخ به واکسیناسیون اولیه و آنچه که مولفه ایمن‌سازی برای HBV را تشکيل می‌دهد، رضايت بخش نيست. تقریبا 5 تا 15 درصد از افراد سالمی که از ایمنی قابل قبولی برخوردارند، یا واکنش آنتی بادی‌ای به واکسن‌های نوترکیب موجود نشان نمی‌دهند ( افراد غیر واکنش‌دهنده) و یا پاسخشان ضعیف است (پاسخ‌دهی ضعیف). افراد غیر واکنش‌دهنده همچنان مستعد ابتلا  به HBV هستند، اما خطر ابتلا برای افراد با پاسخ‌دهی ضعیف مشخص نیست. به طور کلی، راهبردهای سیاست گذاری و راهبردهای ایمن سازی برای افرادی که در معرض خطر هستند، باید با مشاوره با پزشکان متخصص بیماری‌های عفونی یا یک پزشک متخصص ویروس‌شناس انجام شود. ممکن است لازم باشد که بیماران پرخطر با واکنش ضعیف، در فواصلی کمتر از فواصل 5 ساله توصیه شده، مجددا واکسیناسیون انجام دهند. عملکرد هر یک از سازمان ها براساس تعداد دفعات، نوع و درجه قرار گرفتن در معرض HBV در جمعیت تحت مراقبت آن‌ها است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *