تشخیص سرطان روده بزرگ (کلون) با آزمایش خون مخفی در مدفوع

تشخیص سرطان روده بزرگکولون، یا روده بزرگ، آب و مواد مغذی را جذب کرده و به دفع مواد غذایی زائد کمک می‎کند. سرطان کولون ممکن است توانایی روده برای انجام برخی از این عملکردها را تحت تاثیر قرار دهد، و باعث تغییر در روند عادی کار روده و یا کاهش وزن ناخواسته شود. یکی از راه‎های گسترش سرطان روده بزرگ از طریق پولیپ‎ها می‎باشد؛ پولیپ‎ها زائده‎های کوچکی هستند که در پوشش داخلی داخل روده ایجاد می‎شوند. پولیپ‎ها در ابتدا خوش‎خیم یا پیش-سرطانی هستند، اما اگر به آن‎ها اجازه رشد داده شود، ممکن است به سرطان تبدیل شوند و به دیواره روده بزرگ برسند و باعث ایجاد علائم قابل توجهی گردند. پولیپ‎ها و سایر علائم زودرس سرطان روده بزرگ، ممکن است در غربالگری منظم با کولونوسکوپی تشخیص داده شوند. هنگامی که باید برنامه غربالگری را شروع کنید، با پزشک خود مشورت کنید. در مرحله اول (I) سرطان روده بزرگ، علائم یا نشانه‎های آشکاری وجود ندارد. علائم اولیه گسترش سرطان روده بزرگ می‎تواند بسته به اندازه و محل تومور در روده، متفاوت باشد. علائم اولیه ممکن است فقط روده بزرگ را تحت تاثیر قرار دهد و نتیجه آن، تغییراتی در عادات معمول عملکرد روده باشد. ممکن است همانطور که سرطان رشد می‎کند، گسترش یابد و علائم سیستمی، مانند خستگی و کاهش وزن، که بر بدن شما تاثیر می‎گذارد را ایجاد کند.

عوامل خطرناک سرطان روده بزرگ


عوامل سرطان رودهعوامل خطرناک ابتلا به سرطان روده بزرگ عبارتند از:

سابقه خانوادگی

گرچه دلایل بروز سرطان در همه موارد بیماری، روشن نیست؛ ممکن است ژنهای ارثی، عوامل مشترک محیطی یا ترکیبی از این دو خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش دهند. سابقه خانوادگی شما تعیین می‎کند که آیا لازم است برای غربالگری سرطان روده بزرگ، کولونوسکوپی انجام شود یا خیر. به عنوان مثال، اگر پدر شما در سن 50 سالگی مبتلا به سرطان روده بزرگ تشخیص داده شده است، ممکن است پزشک شما توصیه کند در سن 40 سالگی کولونوسکوپی را انجام دهید.

سندرم ارثی

دوتا از شایع‎ترین سندرم‎های ارثی مرتبط با سرطان روده بزرگ عبارتند از پولیپوز آدنوماتوز خویشاوندی (FAP) و سرطان کولورکتال غیر پولیپوز ارثی (HNPCC). سایر سندرم‎هایی که ممکن است خطر ابتلا به سرطان کولورکتال را افزایش دهند عبارتند از سندرم لینچ، سندرم تورکوت و سندرم پژاک.

رژیم غذایی

رژیم‎های غذایی که پر از وعده‏های گوشت قرمز و فرآوری شده هستند (مثلا گوشت گاو، گوشت گوسفند، سوسیس و غیره) ممکن است خطر سرطان کولورکتال (روده بزرگ) را افزایش دهند. سرخ کردن، گریل کردن، کباب کردن و یا سایر روش‎های پخت و پز گوشت در دماهای بسیار بالا، باعث ایجاد مواد شیمیایی در آن می‎شوند که ممکن است به افزایش ریسک ابتلا کمک کند. رژیم غذایی غنی از میوه‎ها، سبزیجات و دانه‎های دارای فیبر بالا می‎تواند خطر ابتلا به سرطان کولورکتال را کاهش دهد. افرادی که سبک زندگی بدون تحرکی دارند، بیشتر احتمال دارد به سرطان کولورکتال مبتلا شوند.

سن

اگرچه سرطان کولورکتال ممکن است در هر سنی رخ دهد، احتمال ابتلا به این بیماری پس از 45 سالگی به طور چشمگیری افزایش می‎یابد. تقریبا 95 درصد سرطان‎های نوع کولورکتال در بیماران 45 سال یا بیشتر، دیده می‎شوند. سن متوسط بیمار مبتلا به سرطان کولورکتال 68 سال است. داشتن اضافه وزن می‎تواند خطر ابتلا به سرطان کولورکتال را افزایش دهد.

علائم سرطان روده بزرگ (کلون)


علائم سرطان روده بزرگ ممکن است در مراحل اولیه بیماری کم باشند یا کلا وجود نداشته باشد. ممکن است تا زمانی که بیماری به مرحله دوم (II) یا جلوتر از آن پیش نرفته باشد، علائم و نشانه‏های سرطان کولورکتال ایجاد نشوند. انجام آزمایش‎های غربالگری منظم بویژه کولونوسکوپی، برای تشخیص سرطان کولورکتال و رکتوم، به عنوان بخشی از برنامه سلامت، برای هر فرد بالای 50 سال و هر فرد زیر 50 سالی که در معرض خطر بالا است یا سابقه خانوادگی این بیماری یا سرطان‎های دیگر را دارد؛ توصیه می‎شود. در مورد زمانی که باید غربالگری منظم سرطان کولورکتال را شروع کنید با پزشک خود صحبت کنید. ممکن است آزمایش‎های متعددی برای تشخیص سرطان کولورکتال استفاده ‎شود. این آزمایش‎ها می‎توانند شامل کولونوسکوپی یا سایر روشهای آندوسکوپی، آزمایش مدفوع یا سایر تست‎های آزمایشگاهی، یا MRI، سی تی اسکن یا PET / CT باشند. در بسیاری از موارد ممکن است نیاز باشد از بافت زنده نمونه برداری شود. این آزمایش‎های تصویربرداری و آزمایشگاهی می‎توانند برای اندازه‎گیری تومور و بررسی پاسخدهی بدن به درمان نیز استفاده شوند.

  • متوجه می‎شوید که دچار کم خونی (آنمی) هستید: تشخیص کم خونی ممکن است اولین نشانه حاکی از وجود خونریزی داخلی باشد، حتی اگر هیچ نشانه‎ای از خونریزی نداشته باشید. اگر زنی در دوره عادت ماهیانه باشد، به احتمال زیاد علت کم خونی با آزمایش‎های بیشتر پیگیری می‎شود تا تشخیص دهیم که آیا این کم‎خونی می‎تواند ناشی از علل دیگری مانند سرطان روده بزرگ باشد یا خیر. اگر بیمار مرد باشد، فرض می‎کنیم او دچار خونریزی داخلی است.
  • نمی‌توانید نفس خود را نگه دارید: یکی دیگر از عوارض ناشی از خونریزی داخلی ناگهانی، تنگی نفس است.
  • احساس نفخ یا دلدرد زیاد: اگر انسدادی در روده بزرگ رخ دهد که هیچ چیز از آن نگذرد، ممکن است دچار نفخ شکم شوید. اگر احساس می‎کنید دچار ورم، نفخ یا دلدرد هستید، غیر از سرطان روده بزرگ، می‎تواند عوامل متعدد دیگری نیز داشته باشد، اما اگر علائم مربوط به شکم همچنان ادامه داشته باشد، ممکن است نشانه سرطان روده بزرگ باشد، پس حتما به پزشک خود مراجعه کنید.
  • دچار یبوست شدید هستید: به صورت معمول وقتی دچار یبوست می‎شوید احتمالا جای نگرانی وجود ندارد، اما اگر شدید و دائمی است، می‎تواند یکی از علائم سرطان روده بزرگ باشد.
  • مدفوع شما باریکتر از حالت معمول است: توجه داشته باشید حتی اگر در توالت خون ندیده‎اید اما مدفوع شما به طور فزاینده‎ای شکل بسیار باریک دارد، این مسئله را جدی بگیرید، چرا که ممکن است نشانه‎ای از وجود محدودیت در روده بزرگ باشد که ناشی از وجود پولیپ است.
  • مدفوع شما رنگ عجیب و غریبی دارد: خونریزی از مقعد ممکن است همیشه به قرمزی خود خون نباشد، مدفوع قیرمانند نشانه این است که احتمالا خونریزی وجود دارد و در عین حال ممکن است دلیل آن چیزی مانند زخم باشد که زیاد جدی نیست اما وجود همین زخم نیز می‎تواند یکی از نشانه‎های سرطان روده بزرگ باشد.

چه روش‎هایی برای غربالگری سرطان کولورکتال استفاده می شود؟


روش‎های زیر برای آزمایش غربالگری سرطان کولورکتال مناسب هستند:

آزمایش غربالگری خون در مدفوع با حساسیت بالا (FOBT)

خونریزی علامت مشترک وجود پولیپ و سرطان کولورکتال است و آزمایش FOBT  مقادیر خون موجود در مدفوع که نمی‎توان با مشاهده چشمی دید را بررسی می‎کند. (ممکن است وجود خون در مدفوع نشاندهنده وجود وضعیت‎هایی غیر از سرطان، مانند هموروئید نیز باشد.) در حال حاضر دو نوع آزمایش FOBT توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای کنترل سرطان کولورکتال تأیید شده است

  • گایاک FOBT از یک روش شیمیایی برای تشخیص «هم» که جزئی از هموگلوبین پروتئین خون است؛ استفاده می‎کند. از آنجا که FOBT گایاک می‎تواند هم را در بعضی غذاها (مانند گوشت قرمز) نیز تشخیص دهد، افراد باید قبل از دادن این آزمایش، از مصرف غذاهای خاصی اجتناب کنند.
  • آزمایش FIT از آنتیبادی‎ها برای شناسایی پروتئین هموگلوبین انسان بخصوص (4، 5) استفاده می‎کند. معمولا داشتن محدودیت غذایی برای انجام آزمایش FIT لازم نیست.

مطالعات نشان داده‎اند که آزمایش گایاک FOBT که هر 1 تا 2 سال یک بار، بر افراد 50 تا 80 ساله انجام می‎گیرد، می‎تواند به کاهش 15 تا 33 درصدی میزان مرگ و میر ناشی از سرطان کولورکتال، کمک کند. کارشناسان معمولا توصیه می کنند اگر FOBT تنها نوع آزمایش غربالگری سرطان کولورکتال باشد که انجام می‎گیرد، به صورت سالیانه انجام شود.

آزمایش DNA مدفوع (FIT-DNA)

تست DNA مدفوعی، تنها آزمایشی است که مقادیر بسیار کم خون در مدفوع را تشخیص می‎دهد (با آزمایش ایمنی-شیمیایی مشابه آزمایش FIT)؛ چرا که 9 بیومارکر DNA در سه ژن که در سرطان کولورکتال و آدنوم پیشرفته پیش سرطانی یافت شده‎اند؛ وجود دارد. DNA از سلول‎های درون کولون و رکتوم که از روده بزرگ و رکتوم عبور می‎کنند و در مدفوع جمع می‎شوند؛ به دست می‎آید. درست مانند دو آزمایش FOBT  دیگر، نمونه مدفوع برای آزمایش DNA FIT با استفاده از یک کیت توسط بیمار جمع‎آوری می‎شود؛ نمونه به آزمایشگاه ارسال می‎شود. یک برنامه کامپیوتری نتایج دو آزمایش (بیومارکرهای خون و DNA) را تجزیه و تحلیل می‎کند و نتایج منفی یا مثبت را فراهم می‎کند. به افرادی که در این آزمایش نتیجه مثبت داشته‎اند توصیه می‎شود، کولونوسکوپی انجام دهند.

سیگموئیدوسکوپی

در این آزمایش، روده بزرگ و کولون سیگموئید (خم روده) با استفاده از یک سیگموئیدوسکوپ، یک لوله نورانی انعطاف پذیر همراه با لنزی برای مشاهده و یک ابزار برای برداشتن بافت، مورد بررسی قرار می‎گیرد. این وسیله از طریق مقعد وارد رکتوم و کولون سیگموئید می‎شود تا هوا (یا دی اکسید کربن) را به داخل کولون پمپ کند و آن را باز کند تا پزشک بتواند پوشش کولون را واضح‎تر ببیند. در طول سیگموئیدوسکوپی، زائده غیر طبیعی رشدیافته در رکتوم و کولون سیگموئید می‎تواند برای تجزیه و تحلیل برداشته شود (نمونه برداری از بافت زنده). قبل از سیگموئیدوسکوپی، قسمت پایین روده باید از مدفوع پاکسازی شود، اما آماده سازی از آنچه که برای کولونوسکوپی لازم است، کمتر است. معمولا بیماران برای انجام این آزمایش بستری نمی‎شوند.

کولونوسکوپی استاندارد (یا نوری)

Large bowel (colon): روده بزرگ (کولون)              colonoscope: کولونوسکوپ

در این آزمایش، رکتوم و تمام روده بزرگ با استفاده از یک کولونوسکوپ که لوله‎ای نورانی و انعطاف پذیر همراه با لنزی برای مشاهده و یک ابزار برای برداشتن بافت است؛ مورد بررسی قرار می‌گیرند. مانند بررسی سیگموئیدوسکوپی، کولونوسکوپ از طریق مقعد به داخل رکتوم وارد می‎شود تا هوا (یا دی اکسید کربن) را به داخل کولون تزریق کند و باعث گسترش فضای روده شود تا پزشک بتواند واضح‎تر پوشش روده بزرگ را ببیند. در طول کولونوسکوپی، هر زائده رشدیافته غیر طبیعی در روده بزرگ و راست روده می‎تواند برداشته شود، از جمله زائده‎های رشد یافته در قسمت‎های بالایی روده بزرگ که نمی‌توان با  سیگموئیدوسکوپی  به آن دسترسی پیدا کرد. پاکسازی کامل کولون قبل از انجام این آزمایش ضروری است. اکثر بیماران در طی آزمون داروی آرامبخش آرام بخش دریافت می‎کنند.

کولونوسکوپی مجازی

این روش غربالگری که کلونوگرافی توموگرافی کامپیوتری (CT) نیز نامیده می‎شود، با استفاده از تجهیزات اشعه ایکس (CT اسکن) مخصوص، از خارج از بدن، مجموعه‌ای تصویر از کولون و رکتوم تولید می‌کند. سپس یک کامپیوتر این تصاویر را به تصاویر دقیق‎تری تبدیل می‎کند که می‎تواند پولیپ‎ها و سایر ناهنجاری‎ها را نشان دهد. کولونوسکوپی مجازی از کولونوسکوپی استاندارد کمتر تهاجمی است و نیازی به دریافت داروی آرامبخش ندارد. همانطور که درباره کولونوسکوپی استاندارد نیز گفته شد، قبل از این آزمایش، پاکسازی کامل روده بزرگ ضروری است، هوا (یا دی اکسید کربن) به روده بزرگ تزریق می‎شود تا آن را برای مشاهده بهتر برآمدگی‎ها، گسترش دهد. دقت کولونوسکوپی مجازی مشابه کولونوسکوپی استاندارد است و کولونوسکوپی مجازی عوارض کمتری دارد. با این حال، اگر پولیپ‎ها یا دیگر زائده‎های رشد یافته غیر طبیعی، در طی کولونوسکوپی مجازی یافت نشدند، معمولا کولونوسکوپی استاندارد برای برداشتن آن‎ها انجام می‌شود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *